Zenit in april 2002

Bij de voorplaat:  Nog maar honderd jaar geleden zouden op een nachtelijke opname van de aarde slechts hier en daar kunstmatige lichtbronnen te zien zijn geweest. Maar met name de laatste decennia verliest de duisternis terrein. In West-Europa is het voor amateur-astronomen geen pretje meer. Wat daar eventueel nog aan te doen is, of hoe je eventueel nog met deze 'lichtvervuiling' zou kunnen leven, is te lezen op blz. 154 e.v. (Foto: Craig Mayhew en Robert Simmon, NASA GSFC, gebaseerd op DMSP-data van Christopher Elvidge, NOAA National Geophysical Data Center)

148 Zullen neutrino's voor verrassingen gaan zorgen?

Martijn Mulders 
Twaalf november 2001 was een zwarte dag in de geschiedenis van het neutrino-onderzoek. Na een onderhoudsbeurt waren technici van het Super-Kamiokande experiment in Japan bijna klaar met het hervullen van de tank met 50.000 ton zuiver water, toen er plotseling een vreselijk lawaai klonk en 7000 van de ruim 11.000 lichtdetectors implodeerden. Een enorme tegenslag voor het experiment dat twee jaar eerder voor wereldnieuws zorgde: neutrino's hebben massa. Langzamerhand begint dit spookdeeltje, waarvan het bestaan zeventig jaar geleden voor het eerst werd vermoed, zijn geheimen prijs te geven.

154 Lichtvervuiling in kaart gebracht

Wim Schmidt
We schrijven het jaar 2046. Eindelijk komt bij het SETI-project het eerste bericht van een buitenaardse beschaving binnen. Vele geleerden zijn bezig met de ontleding van het bericht. De wereld wacht in spanning af. Telkens komen kleine stukjes door van de inhoud, maar de autoriteiten houden het totale bericht tegen. Er komt een storm van protest: van India tot aan IJsland is men aan het toestel gekluisterd en wenst men duidelijkheid. Na vele uren vergaderen besluiten de autoriteiten ten slotte om de boodschap toch maar ongecensureerd door te geven. Het bericht luidt: 'Doe dat licht toch eens uit!'

158 Astrofotografie vanuit hartje Amsterdam

Abel van Weerd
Als mensen horen dat ik 'de sterren fotografeer' vanaf mijn terras, vijfhoog pal achter De Dam in Amsterdam, kijken ze me aan alsof ze het gaatje in mijn hoofd willen lokaliseren. Wanneer ik dan ook nog begin over lichtvervuiling, is het gesprek meestal snel afgelopen (je ziet ze denken: 'iedere gek z'n gebrek'). Astrofotografie vanuit het centrum van een grote stad ligt op het eerste gezicht inderdaad niet voor de hand. En juist daarom is de auteur drie jaar geleden -- niet gehinderd door enige voorkennis -- begonnen met ccd-astrofotografie.

162 De Audine ccd-camera

Albert van Duin
In 1994 kwam het CCD-Cookbook uit, de allereerste handleiding voor het zelf bouwen van een ccd-camera. Nadat de auteur deze camera gebouwd had en er een aantal jaren mee aan het experimenteren en verbeteren was geweest, wilde hij eigenlijk eens een wat gevoeligere, compactere en eenvoudiger te gebruiken camera bouwen. Het werd de Audine-camera... 

166 Zwakke lenswerking verraadt materieverdeling in het heelal

George Beekman
Astronomen zijn er in geslaagd een cluster van sterrenstelsels in het heelal te ontdekken en de afstand en massa ervan te bepalen zonder dat zij ook maar iets van die cluster hoefden te zien. Deze prestatie is een belangrijke stap voorwaarts op het gebied van de massatomografie, dat wil zeggen het in kaart brengen van de ruimtelijke verdeling van alle -- zichtbare en donkere -- materie in het heelal.

168 Korte berichten -- Kosmic Relief

173 Komeet aan de avondhemel!

174 Lyriden 2001 en 2002

176 Amateurs Actief

182 De sterrenhemel in april

186 Het weer in februari 2002